vorige pagina

 

Jan Wessendorp

kunst en wereldbeeld - aantekeningen uit het atelier

Stelling:
'Ismen'
De groep producenten en consumenten die een ‘isme' aanhangt vormt als het ware een criminele organisatie, omdat ze de kunstenaar gijzelt door zijn absolute vrijheid te begrenzen. Ook als de kunstenaar zichzelf dit ‘isme' oplegt.

De verschillende stellingnamen zijn van buitenaf opgelegde beperkingen van zijn expressie.

De kunstenaar moet op elk moment zelf kunnen kiezen uit wat in hem groeit, leeft en beweegt en in welke beperking hij dat wil uiten. Die vrijheid alleen waarborgt groei en ontwikkeling.

Het wereldbeeld bepaalt de kunst
Een wereldbeeld is de veronderstelde, of gekende samenhang van de elementen die de uiterlijke en innerlijke werelden vormen. De eenheidsvorm.
De kunstenaar is zijn levensbeschouwing vaak niet bewust, maar deze is toch bepalend voor zijn handelen. Kunstwerken laten altijd, gewild of ongewild, het wereldbeeld van de maker zien of horen, op verschillende niveaus en van verschillende waarde.
De voorbeeldfunctie van de kunst is gelegen in het feit dat ze een hoogstaand wereldbeeld en ideale levensvorm ter inspiratie en naleving kan voorhouden.

Een wereldbeeld en daaruit voortvloeiende levenshouding ontwikkelt zich in een leerproces. De ontwikkeling van de kunst is de ontwikkeling van de mogelijkheid tot bewustwording van de kunstenaar. Dit proces is in feite een levenslange zoektocht naar eigen authenticiteit.
De kunstenaar moet zelf eerst innerlijk tot kunstwerk worden. Dit kunstwerk is de eigen individualiteit, ontworsteld aan zijn uiterlijke persoonlijkheid. Alleen daarin is het wereldbeeld gegeven, dat niet voordurend moet worden herzien.

Die weg loopt van: er over weten, via vermoeden naar zelf beleven. De karakteristiek van elkaar opvolgende fasen in deze zoektocht is:
De kunstenaar weet over de geheimen van het leven door overlevering of verstandelijk afleiden en besluiten. Dit leidt tot een intelligente stellingname, een tussentijds provisorium. Allegorie en verstandelijke signalen zijn de beeldingsmiddelen van die kunst, die als rebus te lezen is.

Er is een vermoeden van het verborgen leven. Beeldkracht, zeggingskracht en gevoelsoverdracht zijn kenmerken van kunst die hieruit ontstaat.

De kunstenaar beleeft zelf zijn vorm der eenheid in zijn eigen individualiteit. Alleen dan wordt niet verondersteld, maar gekend, geweten en geschouwd. Die kunst vormt het doorleefde symbool, dat de toeschouwer aanspoort en bezielt.

“Laat het wereldbeeld, dat zichtbaar wordt in ons werk, tonen dat er iets goeds in ons leeft.”
Uit: ‘Das Reich der Kunst' van Bo Yin Ra

<beginpagina